كروسينسكى ( مترجم : مهراب اميرى )

77

ده سفرنامه ( فارسى )

نمود و دستور داد تا دهكده‌اى در آنجا ايجاد شود و نام آن را فتح‌آباد بگذارند . قبل از آنكه دهلى را ترك كند عده‌اى از سپاهيان خود را به لاهور گسيل داشت وقتى كه اين عده به آن شهر رسيدند زكريا خان تمام تجار و صراف و ثروتمندان شهر را فراخواند و آنها پس از مشاوره تصميم گرفتند كه از شهر خارج شوند و پيغامى به اين مضمون براى سركرده قشون بفرستند : اگر نقشه شما قتل‌عام است اين شما و اين مردم . ما حاضر هستيم ، اگر قصد شما غارت و چپاول است ما شهر را ترك نموديم و هرچه هست در شهر است ، ولى اگر پول مىخواهيد « صاحب‌دار » ما بيش از يك كرور روپيه ( يك ميليون و دويست و پنجاه هزار ليره استرلينگ ) نمىتواند تدارك ببيند و اگر هم قصد داريد كه دستور اعدام و كشتار را صادر نمائيد اينجا شهر كوچكى است و نمىتواند در مقابل خشم و غضب شما مانند دهلى مقاومت نمايد . هنگامى كه فرمانده اين پيغام را دريافت داشت آن را به اطلاع شاه رسانيد نادر شاه دستور داد تا يك كرور روپيه را دريافت نمايند و مزاحمتى هم براى سكنه فراهم ننمايند و فرمانده پس از وصول وجه به اردوگاه شاه ملحق گرديد . با اين ترتيب نادر شاه از كنار لاهور عبور نمود . * * * از آغاز جنگ كرنال تا خروج نادر شاه از شاه جهان‌آباد ضايعات و خساراتى از قبيل غارت خزاين و سفاين و انهدام مزارع و ويرانى خانه‌ها كه به مردم وارد گرديد رقمى نزديك به يك اريب روپيه معادل يكصد و بيست و پنج ميليون ليره استرلينگ تخمين زده شده است . آنچه نادر شاه شخصا تصاحب نمود گنجينه‌اى